“Một trader hấp thụ thông tin và tuân thủ một kế hoạch rõ ràng, được kiểm chứng bởi thời gian. Sau nhiều tháng năm rèn luyện, kế hoạch ấy trở thành bản năng thứ hai. Tâm trí anh ta hình thành những thói quen tự động dẫn dắt các quyết định trên thị trường.
Ai cũng biết được cơn mưa ngang qua khi trời tối lại và sấm chớp vang rền. Con người nhận ra các dấu hiệu ấy một cách vô thức và khoác lên mình chiếc áo mưa hoặc mang theo chiếc ô. Nhờ sự tôi luyện lâu dài như vậy, trader sẽ trở nên thuần thục trong việc dự báo các biến động của thị trường chứng khoán. Nhưng trực giác ấy luôn phải được nâng đỡ bởi logic, lý trí và phân tích.” – Richard Wyckoff
Luận bàn
Nếu không tồn tại chén thánh trong trading, vậy làm sao để thành công? Wyckoff phác thảo một phương trình nuôi dưỡng năng lực:
Thông tin + Kế hoạch + Trải nghiệm + Phân tích = Năng lực chuyên môn
Không có thông tin, bạn giao dịch trong bóng tối.
Không có kế hoạch, bạn hành động thiếu nhất quán.
Không có trải nghiệm, bạn đánh mất lợi thế.
Không có phân tích, bạn dần dần lạc lối.
Thiếu bất kỳ yếu tố nào, bạn không thể giao dịch hiệu quả.
Để có thông tin, bạn cần quan sát kỹ biểu đồ giá. Sự tương quan giữa sự chuyển động giá cả và khối lượng sẽ cho bạn nhiều thông tin về thị trường hơn bất cứ tin tức nào khác. “Đừng nghe những gì họ nói về thị trường” là câu nói kinh điển của Wyckoff. Bạn có thể vào chuyên mục Đừng nghe họ nói để tham khảo một số dữ kiện mà mình đã ghi chép lại.
Để có kế hoạch, bạn cần một vài nguyên tắc của riêng mình và tuyệt đối tuân thủ nó. Mới đầu, bộ nguyên tắc đó có thể khiến bạn thua lỗ nhưng bạn vẫn phải tuân thủ và điều chỉnh từ từ. Thị trường luôn dành phần thưởng cho một người nhất quán từ đầu đến cuối. Nếu bạn phá vỡ nguyên tắc, thị trường sẽ dắt bạn như ma dắt.
Để có trải nghiệm, bạn cần theo sát thị trường và giao dịch thường xuyên (không phải over-trade). Theo sát thị trường giúp bạn dần hiểu các sự kiện kinh tế tác động đến thị trường thế nào, những giai đoạn thị trường khác nhau thì có các đặc điểm chung gì,… Từ đó, bạn sẽ có được cảm nhận về thị trường tốt hơn. Nhớ ghi chép lại, nếu không bạn sẽ quên. Còn giao dịch thường xuyên nghĩa là nếu một lệnh lỗ quá mức cho phép thì phải cắt lỗ đúng stoploss rồi bắt đầu tìm kiếm cơ hội khác. Không gồng lỗ vì điều đó khiến bạn bị chôn chân lại, tâm trí dính chặt với cổ phiếu đang lỗ đó. Nhớ rằng, càng có nhiều cơ hội để giao dịch thì càng có nhiều cơ hội để kiếm lời và càng có nhiều trải nghiệm.
Và cuối cùng, thị trường luôn chuyển động. Nó là một sinh-vật-sống. Bạn cần phải phân tích và đưa ra các kịch bản. Sau đó, nếu thị trường chuyển động theo kịch bản nào thì bạn lại tiếp tục phân tích và đưa ra các kịch bản. Đó là một chuỗi làm việc không ngừng nghỉ. Chỉ có như vậy thì bạn mới bắt được nhịp với thị trường. Hãy nhớ rằng, phân tích và đưa ra kịch bản chứ không phải ngồi đoán ngày mai tăng hay giảm. Kiên nhẫn chờ kịch bản diễn ra. Đừng trói buộc tâm trí bạn vào một vài phân tích cố định. Khi thị trường không đi theo phân tích của bạn, hãy phân tích lại chứ đừng ngồi cầu nguyện điều bạn mong muốn sẽ xảy ra.
Trading là một hoạt động trí óc không ngừng nghỉ, giống như Đen Vâu từng rap…
“Viết một bài nhạc mệt như đi cày trong trưa hè tháng sáu
Chất xám ta đưa vào đó thật ra không khác gì bán máu.”
